Süni mayalanma (IVF)

Müalicə olunan vəziyyətlər

Süni mayalanma şöbəsində aşağıdakı sonsuzluq problemlərinin müayinəsi və müalicəsi aparılır:

• Qadınlarda tüp (fallop borusu) tıkanıklığı
• Kişi sonsuzluğu (az sperm sayı, hərəkətsiz sperm, anormal sperm morfologiyası)
• Açıqlanmayan (idiopatik) sonsuzluq
• Endometrioz (endometrium toxumasının uşaqlıq xaricində böyüməsi)
• Polikistik over sindromu (PKOS) səbəbli yumurtlama problemləri
• Erkən menopoz (yumurtalıq çatışmazlığı)
• Kişilərdə varikosel səbəbli sonsuzluq
• Təkrarlayan hamiləlik itkiləri (düşüklər)
• Genetik xəstəliklərin ötürülməsinin qarşısının alınması (PGD – Preimplantasiya Genetik Diaqnoz)
• Yaşa bağlı sonsuzluq (35 yaşdan yuxarı qadınlarda)
• Uşaqlıq (uterus) anomaliyaları
• İmmunoloji səbəbli sonsuzluq
• Kemoterapiya və ya radioterapiya öncəsi fertilite (məhsuldarlıq) qorunması
• Köhnə qalmış (rezerv) yumurta sayının azlığı

Simptomlar (həkimə nə vaxt müraciət etməli)

Əgər sizdə aşağıdakı hallar müşahidə olunursa, sonsuzluq mütəxəssisinə müraciət etmək tövsiyə olunur:

• Bir il: 35 yaşdan kiçik cütlər müntəzəm qorunmasız cinsi əlaqəyə baxmayaraq bir il ərzində hamilə qala bilmirsə
• Altı ay: 35 yaşdan yuxarı qadınlar altı ay ərzində hamilə qala bilmirsə
• Menstrual dövrünün nizamsız olması və ya olmaması
• Bilinən uşaqlıq, yumurtalıq və ya tüp problemləri
• Bilinən kişi reproduktiv sistemi problemləri (varikosel, kriptorxizm və s.)
• İki və ya daha çox təkrarlayan düşük (hamiləlik itkisi)
• Ailədə irsi genetik xəstəliklər
• Əvvəlki kemoterapiya və ya radioterapiya müalicəsi
• Pelvik (çanaq) bölgəsində ağrılar
• Xroniki xəstəliklər (diabet, tiroid pozuntuları, otoimmün xəstəliklər)
• Kriptorxizm (enməmiş xaya) əməliyyatı keçirmiş kişilər

Diaqnoz prosesi

Süni mayalanma müayinəsi zamanı həkim cütlüyün hər iki tərəfini ətraflı qiymətləndirir və aşağıdakı diaqnostik müayinələri təyin edir:

Qadın üçün diaqnostik testlər:

• USM (Ultrasəs Müayinəsi): Uşaqlıq, yumurtalıqlar və endometriumun qiymətləndirilməsi
• HSG (Histerosalpingoqrafiya): Uşaqlıq boşluğunun və fallop borularının (tüplərin) açıqlığının rentgen kontrast maddə ilə müayinəsi. Bu prosedurda uşaqlıq boşluğuna xüsusi kontrast maye yeridilir və rentgen çəkilir. Kontrastın borulara keçib qarın boşluğuna axması onların açıq və keçirici olduğunu göstərir. Əgər maye keçmirsə, deməli borular tıxanıb və keçiricilik pozulub.
• Alternativ üsullar: Sonohisterosalpingosonografi (SHSG) – eyni məqsədlə aparılır, amma rentgen deyil, ultrasəs (USM) vasitəsilə edilir. Laparoskopik xromotubasiya – laparoskopiya zamanı uşaqlıqdan rəngli maye (məsələn, metilen mavisi) verilir.
• Hormon analizləri: FSH, LH, estradiol, AMH (Anti-Müllerian hormon), progesteron, prolaktin, tiroid hormonları (TSH, T3, T4)
• Yumurtalıq rezerv testləri: AMH səviyyəsi, antral follikul sayımı (ultrasəs ilə)
• Genetik testlər: Karyotip analizi, genetik mutasiya taramaları
• Endometrial biopsiya: Uşaqlıq iç qişasının (endometrium) qiymətləndirilməsi
• Histeroskopiya: Uşaqlıq boşluğunun kamera ilə birbaşa müayinəsi
• Laparoskopiya: Qarın boşluğu və çanaq orqanlarının kamera ilə müayinəsi (endometrioz, yapışıqlıqların aşkarlanması)

Kişi üçün diaqnostik testlər:

• Spermatoqramma (sperma analizi): Sperma sayı, hərəkətliliyi, morfologiyası (forma), həcmi, pH səviyyəsi
• Sperm kulturası: İnfeksiya aşkarlanması üçün
• Hormon analizləri: Testosteron, FSH, LH, prolaktin
• Genetik testlər: Karyotip analizi, Y xromosomu mikrodelesiyaları, kistik fibroz gen mutasiyaları
• USM (Ultrasəs): Xaya, epididimis və prostatın qiymətləndirilməsi (varikosel, hidrosel)
• Testikulyar biopsiya: Sperm əldə etmək və ya toxuma diaqnozu üçün

Tətbiq olunan müalicə üsulları

Sonsuzluq mütəxəssisi tərəfindən qoyulan diaqnozdan sonra cütlüyün vəziyyətinə uyğun fərdi müalicə planı hazırlanır. Müalicə aşağıdakı üsulları əhatə edə bilər:

IUI (İntrauterin İnseminasiya) – Aşılama:

• Təsvir: Hazırlanmış spermanın birbaşa uşaqlıq boşluğuna yeridilməsi
• Uyğun hallar: Yüngül dərəcəli kişi sonsuzluğu, servikal faktor sonsuzluğu, açıqlanmayan sonsuzluq, yumurtlama problemləri
• Proses: Yumurtlama dövründə (ovulyasiya) həyata keçirilir, sadə və ağrısızdır
• Müvəffəqiyyət nisbəti: Dövr başına 10-20%

IVF (İn Vitro Fertilizasiya) – Tüp Bebek:

• Təsvir: Yumurta və spermanın laboratoriya şəraitində (in vitro) birləşdirilməsi və yaranan embrionun uşaqlığa köçürülməsi
• Uyğun hallar: Tüp tıkanıklığı, ağır kişi sonsuzluğu, endometrioz, yaşa bağlı sonsuzluq, açıqlanmayan sonsuzluq, əvvəlki IUI uğursuzluqları

IVF mərhələləri:

• Yumurtalıqların stimulyasiyası: Hormon inyeksiyaları ilə çoxsaylı yumurta inkişaf etdirilməsi (8-14 gün)
• Yumurta toplanması (OPU – Oosit Pick-Up): Qısa anesteziya altında vaginal ultrasəs müşahidəsində iynə ilə yumurtaların toplanması
• Laboratoriya mərhələsi: Yumurta və spermanın birləşdirilməsi (IVF və ya ICSI), embrionların inkubasiyası və inkişafının izlənməsi
• ICSI (İntrasitoplazmik Sperm İnyeksiyası): Tək spermanın birbaşa yumurta daxilinə yeridilməsi (ağır kişi sonsuzluğunda)
• PGD (Preimplantasiya Genetik Diaqnoz): Embrionların genetik xəstəliklər üçün skrininqi (köçürmədən əvvəl)
• Embrion transferi: 1-2 keyfiyyətli embrionun uşaqlıq boşluğuna köçürülməsi (ağrısız prosedur)
• Artıq embrionların dondurulması (krioprezervasiya): Gələcək dövrlər üçün saxlanılması

ICSI (İntrasitoplazmik Sperm İnyeksiyası):

• Təsvir: Tək spermanın mikroskop altında xüsusi iynə ilə yumurta daxilinə yeridilməsi
• Uyğun hallar: Ağır kişi sonsuzluğu (çox az sperm, hərəkətsiz sperm, anormal sperm), əvvəlki IVF uğursuzluqları, donmuş sperm istifadəsi

Embrio dondurma (Krioprezervasiya):

• Təsvir: Artıq keyfiyyətli embrionların vitrifikasiya üsulu ilə dondurulması və gələcəkdə istifadə üçün saxlanılması
• Üstünlüklər: Təkrar yumurta toplanmasına ehtiyac qalmaması, daha ucuz və asan transfer dövrü

Yumurta dondurma (Oosit Krioprezervasiyası):

• Təsvir: Qadınların gələcəkdə ana olmaq üçün yumurtalarını dondurub saxlaması
• Uyğun hallar: Yaş səbəbindən gecikdirilmiş analıq, kemoterapi/radioterapiya öncəsi fertilite qorunması, tibbi səbəblər

Sperm dondurma (Sperm Krioprezervasiyası):

• Təsvir: Kişilərin spermasının gələcəkdə istifadə üçün dondurulub saxlanması
• Uyğun hallar: Kemoterapi/radioterapiya öncəsi, varikoselektomiya əməliyyatı öncəsi, azospermiya (sperma olmayan) hallarında TESE ilə alınan spermanın saxlanması

TESE (Testikulyar Sperm Ekstraksiyası) / MESA (Mikrocərrahi Epididimal Sperm Aspirasiyası):

• Təsvir: Sperma olmayan kişilərdə xayadan və ya epididimisdən cərrahi yolla sperm əldə edilməsi
• Uyğun hallar: Azospermiya (sperma olmaması), obstruktiv azospermiya (kanal tıkanıklığı), əvvəlki vazektomiya

PGD (Preimplantasiya Genetik Diaqnoz):

• Təsvir: Embrionların genetik xəstəliklər (kistik fibroz, talassemiya, hemofiliya və s.) və xromosom anomaliyaları üçün skrininqi
• Uyğun hallar: Ailədə genetik xəstəlik daşıyıcılığı, təkrarlayan düşüklər, irəli yaş (35+), əvvəlki genetik anomaliyalı hamiləlik

Müalicəyə hazırlıq

Süni mayalanma müalicəsinə başlamazdan əvvəl aşağıdakı hazırlıq qaydalarına diqqət etmək vacibdir:

Qadınlar üçün:

• Sağlam həyat tərzi: Balanslı qidalanma, ideal çəki, müntəzəm fiziki aktivlik
• Fol turşusu: Gündəlik 400-800 mkq fol turşusu qəbulu (ən az 3 ay əvvəl başlamaq)
• Siqaret və alkoqol: Tamamilə dayandırılması (yumurta keyfiyyətini ciddi şəkildə təsirləndirir)
• Kofein: Gündə 1-2 fincandan çox olmamaq
• Stress idarəsi: Yoqa, meditasiya, psixoloji dəstək
• Dərmanlar: Həkimə bildirilməli, bəzi dərmanlar dayandırılmalı

Kişilər üçün:

• Siqaret və alkoqol: Tamamilə dayandırılması (sperm keyfiyyətinə birbaşa təsir edir)
• İstidən qorunma: Sauna, hamam, dar alt paltarı qadağan (xaya temperaturu yüksəlməməlidir)
• Sağlam qidalanma: Antioksidantlarla zəngin qidalar (C vitamini, E vitamini, selenyum, sink)
• Müntəzəm boşalma: Sperm keyfiyyətini qorumaq üçün 2-3 gündə bir boşalma tövsiyə olunur
• Ağır idman: Xaya travmalarından qorunma

Ümumi tövsiyələr:

• Müayinə və konsultasiya: Ətraflı tibbi müayinə, genetik konsultasiya
• Psixoloji dəstək: Sonsuzluq müalicəsi stresli ola bilər, psixoloji dəstək faydalıdır
• Maliyyə planlaması: Müalicə xərcləri, dərman xərcləri, əlavə prosedurlar (ICSI, PGD) barədə məlumatlanma

Müalicə sonrası bərpa dövrü

Süni mayalanma müalicəsi sonrası bərpa prosesi tətbiq olunan üsula görə dəyişir:

Yumurta toplanması (OPU) sonrası:

• İlk gün: Yüngül qarın ağrısı, şişkinlik hissi ola bilər
• İstirahət: Əməliyyat günü istirahət, ertəsi gün normal fəaliyyətə qayıdış
• Ağırlıq: 1-2 həftə ağır qaldırma və ağır idman qadağan
• Maye qəbulu: Bol maye qəbulu tövsiyə olunur

Embrion transferi sonrası:

• İlk gün: Transferdən dərhal sonra 15-20 dəqiqə istirahət, sonra normal fəaliyyətə qayıdış
• İlk həftə: Ağır qaldırma, ağır idman, cinsi əlaqə qadağan (həkim tövsiyəsinə görə)
• Progesteron dəstəyi: Həkim tərəfindən təyin olunan progesteron dərmanlarının (iynə, vaginal gel və ya tablet) müntəzəm istifadəsi
• Hamiləlik testi: Transferdən 10-14 gün sonra qan testi (Beta-hCG) ilə hamiləlik təyini

Uğursuz dövr sonrası:

• Psixoloji dəstək: Uğursuzluqdan sonra emosional dəstək vacibdir
• Növbəti dövr planlaması: Həkimlə növbəti addımların planlaşdırılması (dondurulmuş embrion transferi, yeni dövr və s.)

Müalicənin riskləri və yan təsirləri

Süni mayalanma müalicəsində aşağıdakı risklər və yan təsirlər mövcuddur:

• OHSS (Ovarian Hiperstimulyasiya Sindromu): Hormon stimulyasiyasına bağlı yumurtalıqların həddindən artıq böyüməsi, qarında maye yığılması, nadir hallarda ağırlaşmalar
• Çoxlu hamiləlik: İkiz, üçüz və ya daha çox sayda hamiləlik riski (birdən çox embrion köçürüldükdə)
• Ektopik hamiləlik: Döllənmiş yumurtanın uşaqlıq xaricində (adətən tüpdə) yerləşməsi
• Düşük riski: Normal hamiləlikdən bir qədər yüksək ola bilər
• Yumurta toplanması riskləri: Qanaxma, infeksiya, ətraf orqanların zədələnməsi (nadir)
• Anesteziya riski: Ümumi və ya lokal anesteziyaya bağlı reaksiyalar
• Psixoloji təsirlər: Stress, narahatlıq, depressiya
• Maliyyə yükü: Müalicənin yüksək xərcləri

Qeyd: Müasir tibbi üsullar, təcrübəli mütəxəssislər və fərdi yanaşma ilə bu risklər minimaldır. Həkiminiz müalicədən əvvəl bütün risklər barədə sizə məlumat verəcək və qoruyucu tədbirlər görəcəkdir.

Müvəffəqiyyət nisbətlərinə təsir edən amillər

Süni mayalanma müalicəsinin müvəffəqiyyətinə aşağıdakı amillər təsir edir:

• Qadının yaşı: Ən önəmli amil – 35 yaşdan sonra müvəffəqiyyət nisbəti azalır
• Yumurtalıq rezervi: AMH səviyyəsi, antral follikul sayı
• Sonsuzluğun səbəbi: Bəzi səbəblərdə müvəffəqiyyət nisbəti daha yüksəkdir
• Embrion keyfiyyəti: Yüksək keyfiyyətli embrionlar daha yüksək implantasiya potensialına malikdir
• Uşaqlıq faktoru: Uşaqlıq quruluşu, endometrium qalınlığı və keyfiyyəti
• Həyat tərzi: Siqaret, alkoqol, piylənmə müvəffəqiyyəti azaldır
• Klinika təcrübəsi: Mütəxəssis heyət və müasir laboratoriya şəraiti

Qonaq süni mayalanma mütəxəssisi və qəbul günləri

Klinikamızda aşağıdakı qonaq süni mayalanma mütəxəssisi mütəmadi olaraq qəbul keçirir:

• Uzm. Dr. Olcay Turgut: Süni Mayalanma Mütəxəssisi (Türkiyə)
• İxtisası: IVF (tüp bebek), IUI (aşılama) prosedurları, sonsuzluq müayinəsi və müalicəsi, PGD (Preimplantasiya Genetik Diaqnoz), ICSI, yumurta/sperm/embrion dondurma (krioprezervasiya), TESE/MESA
• Planlaşdırılan qəbul: Aprel 2026 (tarixlər dəqiqləşdirilir)
• Qeydiyyat üçün: +994 55 925 55 11

Türkiyəli mütəxəssis ilə əməkdaşlıq: Uzm. Dr. Olcay Turgut ilə əməkdaşlığımız, sonsuzluq problemi yaşayan cütlərə beynəlxalq təcrübəni regiona daşıyır. Müasir reproduktiv texnologiyalar və fərdi yanaşma ilə cütlərə ana-ata olmaq sevinci yaşatmaq üçün çalışırıq.

Klinikanın üstünlükləri

Alyans Klinikasında süni mayalanma xidmətləri Türkiyədən gələn təcrübəli mütəxəssis Uzm. Dr. Olcay Turgut tərəfindən həyata keçirilir. Müasir diaqnostik avadanlıqlarımız (USM, HSG üçün rentgen aparatı, hormonal analizlər üçün laboratoriya) ilə dəqiq diaqnoz qoyulur və cütlüyün vəziyyətinə uyğun fərdi müalicə planı hazırlanır. Sonsuzluq problemi yaşayan cütlərə beynəlxalq standartlarda, müasir reproduktiv texnologiyalarla xidmət göstəririk. Məqsədimiz uşaq sahibi olmaq arzusunda olan cütlərə ümid vermək və onları bu müqəddəs yolda peşəkar şəkildə dəstəkləməkdir.

Unutmayın: Sonsuzluq müasir dövrün ən çox rastlanan sağlamlıq problemlərindən biridir və müalicəsi mümkündür. Uşaq sahibi olmaq arzunuz varsa, gecikməyin! Vaxtında müayinə və düzgün müalicə ilə siz də ana-ata olmaq sevincini yaşaya bilərsiniz. Sağlamlığınızı etibarlı əllərə həvalə edin.