Endoskopiya

Endoskopiya (Qastroskopiya) hansı hallarda tətbiq olunur

• Qastrit (mədə selikli qişasının iltihabı) şübhəsi
• Mədə xorası şübhəsi
• Reflüks xəstəliyi (GERD) – mədə turşusunun yemək borusuna geri qaçması
• Helicobacter pylori infeksiyasının aşkarlanması
• Mədə şişləri və polipləri
• Səbəbsiz çəki itkisi
• Udma çətinliyi (disfagiya)
• Daimi ürəkbulanma və qusma
• Mədə ağrıları və yanma hissi
• Qansızma (hematemez – qan qusma, melena – qara nəcis)
• Anemiya (dəmir çatışmazlığı anemiyası) – səbəbi bilinmədikdə
• Xroniki qarın ağrıları
• Mədə əməliyyatı keçirmiş xəstələrdə nəzarət
• Barret ezofagusu (reflüksə bağlı prekanseröz vəziyyət) şübhəsi
• Çölyak xəstəliyi şübhəsi (biopsiya üçün)

Simptomlar (həkimə nə vaxt müraciət etməli)

• Daimi mədə ağrıları və yanma hissi
• Ürəkbulanma və qusma (xüsusilə qanlı qusma)
• Tez-tez köp və şişkinlik
• Udma çətinliyi (yemək borusunda yemək takılma hissi)
• Səbəbsiz çəki itkisi
• İştahsızlıq
• Daimi acı və ya yağlı qidalardan sonra narahatlıq
• Xroniki yorğunluq və halsızlıq (qan itkisinə bağlı ola bilər)
• Qara rəngli nəcis (melena) – daxili qanaxma əlaməti
• Daimi turşu geri axını (reflüks) və həkim tərəfindən təyin edilən dərmanlara cavab verməmə

Diaqnoz prosesi

• Hazırlıq: Müayinədən ən az 6-8 saat əvvəl heç bir şey yeyib-içməyin (az miqdarda su içmək olar)
• Sedasiya: Prosedur adətən sedasiya (yüngül keyitmə) altında aparılır, buna görə ağrı minimal olur. Boğaza lokal anestezik sprey tətbiq oluna bilər
• Pozisiya: Sol yan üstə uzanırsınız
• Ağız qoruyucu: Dişləriniz və endoskopun qorunması üçün ağız qoruyucu yerləşdirilir
• Endoskopun yeridilməsi: Həkim endoskopu yavaşca ağızdan, yemək borusundan keçirərək mədəyə və onikibarmaq bağırsağa irəlilədir
• Müddət: Təxminən 10-20 dəqiqə
• Müayinə: Həkim endoskopun ucundakı kamera vasitəsilə selikli qişanı ətraflı müayinə edir
• Biopsiya: Lazım olduqda xüsusi forsepslə kiçik toxuma nümunəsi götürülə bilər (biopsiya – ağrısız)
• Müdaxilə: Polip göründükdə çıxarıla bilər (polipektomiya), qanaxma dayandırıla bilər
• Bərpa: Sedasiya təsiri keçənə qədər (təxminən 1-2 saat) müşahidə altında qalırsınız

Hazırlıq qaydaları

• Aclıq: Müayinədən ən az 6-8 saat əvvəl heç bir şey yeyib-içməyin (az miqdarda su içmək olar). Siqaret çəkmək də tövsiyə edilmir
• Dərmanlar: Qəbul etdiyiniz dərmanlar (xüsusilə qan durulaşdırıcılar – aspirin, varfarin, klopidoqrel, diabet dərmanları) varsa, həkiminizə bildirin. Bəzi dərmanlar müayinədən əvvəl müvəqqəti dayandırıla bilər
• Xroniki xəstəliklər: Şəkərli diabet, ürək xəstəliyi, ağciyər xəstəliyi, allergiya (xüsusilə dərman allergiyası) barədə məlumat verin
• Hamiləlik: Hamiləsinizsə və ya hamiləlik şübhəniz varsa, mütləq həkimə bildirin
• Nəqliyyat: Sedasiya tətbiq olunacaqsa, müayinədən sonra özünüz maşın sürə bilməzsiniz. Yanınızda bir yaxınınızın olması və evə gediş üçün nəqliyyat planlaması vacibdir

Müayinə sonrası

• İstirahət: Sedasiya təsiri keçənə qədər (təxminən 1-2 saat) istirahət edin
• Qidalanma: Həkiminiz icazə verənə qədər (adətən 1-2 saat) heç nə yeyib-içməyin
• Nəticələr: Həkim müayinə zamanı gördükləri barədə ilkin məlumat verə bilər, biopsiya nəticələri bir neçə gün sonra hazır olur
• Simptomlar: Boğazda yüngül ağrı, şişkinlik hissi ola bilər – normaldır
• Qadağalar: Sedasiya təsiri keçənə qədər (24 saat) maşın sürmək, spirtli içki qəbul etmək, mühüm qərarlar vermək qadağandır